هنوز پس از
نزديک به سه
دهه اقامت
مهاجران ايرانی
در خارج از
کشور موضوع
نوشتن نام
نوروز به انگليسی
يکي از
معضلات جامعة
ماست. انگليسی
نوشتن نوروز
را دستکم به
ده مدل میبينيم
در حالی که به
همت
پژوهشگران
ايرانی و به
توصيه مراجع
علمي و براي
همساني با
يونسکو بايد
نوروز را Nowruz
بنويسيم. آقای
بهرام گرامی
پژوهشگری که
برای ثبت
يکسان نوروز
بسيار زحمت
کشيده، در
مقالة مفصلی
که در اين باب
نوشته است ميگويد:
نوروز
بزرگترين جشن
ما ايرانيان
است که به سابقة
تاريخي آن ميباليم
و با سربلندي
آنرا جشن ميگيريم.
در خارج از
ايران، غالبا
ناگزيريم نوروز
را با الفباي
لاتين
بنويسيم و هر
کس به دلخواه
و سليقه خود
آن را به گونهاي
مينويسد. از
چند سال پيش
که اينجانب
متعهد به تاليف
کتاب جامعي
زير
عنوان"نوروز"
به زبان
انگليسي شدم،
در مسير بررسي
منابع غير
فارسي، به
گوناگوني و
تشتت آراء در
نگارش نام
نوروز با
الفباي لاتين
پي بردم. بخش
اول کلمة
نوروز را به
سه شکل Naw يا No
يا Now
و در
تاجيکستان به
شکل Nav و بخش دوم
آنرا به سه
شکل Rouz يا Rooz يا Ruz نوشتهاند.
اين تنوع در نگارش
هنگامي بسيار
چشمگير ميشود
که گروهي دو
بخش را سرهم
به صورت يک
کلمه و عدهاي
جدا از هم بهصورت
دو کلمه مينويسند
و بعضي هم بين
دو بخش آن خط
تيره ميگذارند.
تنها در
اينترنت
تاکنون هفده
صورت نگارش
براي نوروز با
الفباي لاتين
ديده شده است.
اين
ناهمگوني در
نوشتن نام
نوروز شايد
براي خود ما
کم اهميت باشد
و يا در نظر
برخي اصلأ
موضوع قابل
اعتنايي
نباشد، ولي به
چشم غير
ايرانيها
بسيار عجيب مينمايد،
تا آنجا که
براي کثيري از
خارجيها سه
گمان پيش آمده
که يا سال نو
ايراني نام و نشان
درستي ندارد
يا اصل وريشه
و معني آن
براي
ايرانيان
درست روشن
نيست و يا
گروههاي
مختلف ايراني
سال نو
متفاوتي را
جشن ميگيرند.
از آنجا که
دانشنامة
ايرانيکا که
بيش از سه دهه
قبل با همت
والاي
دانشمند
گرانقدر
استاد دکتر
احسان
يارشاطر
بنيان گذارده
شده، هم اکنون
بيترديد
بزرگترين و
معتبرترين
مرجع ايرانشناسي
در زبان
انگليسي است،
آقای گرامی به
ايشان مراجعه
میکند و دکتر
يارشاطر به
ايشان میگويد:
« نوروز يک
کلمه است و
نگارش آن نه
فقط براي
انگليسيزبانان
بلکه براي
ديگر مليتها
در کشورهاي
اروپايي نيز،
با رعايت
قواعد آواشناسي
(Phonetics) و
پس از «تأملات
و ملاحظات
بسيار» به
صورت Nowruz توصيه
گرديده است.
هيات
اجرايي
يونسكو (بخش
علمي، آموزشي
و فرهنگي
سازمان ملل
متحد) در يکصد
و پنجاه و
پنجمين اجلاس
خود در سال ۱۹۹۸
از
دبيرکل
يونسکو
درخواست نمود
تا براي اجراي
يک برنامة
بديع فرهنگي
بودجهاي
اختصاص يابد.
اين برنامه –
آنطور که در
ايران از آن
نام برده ميشود
– بهنام
"شاهكارهاي
شفاهي و غير
ملموس ميراث
بشري" (Masterpieces
of the Oral and Intangible Heritage of Humanity)
است و هدف آن
حفظ و احياي
زبان، ادبيات
شفاهي،
موسيقي، رقص،
بازي، اسطوره
شناسي،
آداب و آيينها،
صنايع دستي و
هنرهاي سنتي
ميباشد.
بر اساس
مقررات
يونسکو، هر
کشور ميتواند
هر دو سال يک
بار پروندهاي
از يک شاهکار
مستقل را به
اضافة پروندة
يک شاهکار
مشترک منطقهاي
به يونسکو
ارائه دهد. هر
کشور براي
ثبت شاهکار
مستقل خود و
يا به
نمايندگي از
طرف کشورهاي
حوزه براي
شاهکار مشترک
بايد گزارش
جامعي در حدود
50 صفحه به زبان
انگليسي يا
فرانسه
و دو فيلم يکي
بهطول دو
ساعت و ديگري
ده دقيقه در
بارةآن شاهکار
تهيه و در
موعد مقرر به
يونسکو ارائه
دهد
تا براي تصميمگيري
در اجلاس
عمومي مطرح
شود.
يونسکو دو
اجلاس در
سالهاي ۲۰۰۱ و
۲۰۰۳ داشته
و دو بيانيه
زير عنوان "بيانيه
شاهكارهاي
شفاهي و غير
ملموس ميراث بشري"
(Proclamation of
Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity) تهيه
نموده و تا به
حال حدود
پنجاه اثر
توسط کشورهايي
چون ايتاليا،
ويتنام،
ازبکستان، تاجيکستان
و عراق در
فهرست
شاهكارهاي
شفاهي و غير
ملموس
ميراث بشري
يونسكو به ثبت
رسيده است، اما
تاکنون
شاهکاري براي
ايران ثبت
نشده است.
کشورها در بهثبت
رساندن
شاهکارهاي
شفاهي به
رقابت با يکديگر
برخاسته اند،
بطوريکه
آلمان و
فرانسه قصة
هزار و يک شب
را به نام خود
بهثبت رساندهاند
و ترکيه نيز
نقشه مشابهي
براي ثبت
تعزيه دارد،
در حاليکه
گفته ميشود
تعزيه قديميترين
نمايش ايراني
است که بهصورت
ميداني انجام
ميشود و
سابقه آن حتي
به قبل از
اسلام بر ميگردد.
در همايش ۱۱
آگوست
۲۰۰۴ يونسکو
بهمنظور
هماهنگ کردن
تلاشهاي « ده
کشور برگزارکنندة
نوروز» در بهثبت
رساندن نوروز
در فهرست
«شاهکارهاي
شفاهي و
غيرملموس
ميراث بشري»
در دفتر
يونسکو در تهران،
بنا به توصية
بهرام گرامي،
يونسکو و سازمان
ميراث فرهنگي
کشور شکل
پيشنهادي Nowruz
را در همه جا
بهکار بردند.
بسياري از
نهادهاي عمدة
آموزشي و فرهنگي
چه در داخل
کشور مانند
دفتر
پژوهشهاي
فرهنگي و چه
در خارج از
ايران نگارش
کلمة نوروز را
به شکل Nowruz برگزيدهاند:
از جمله بنياد
ميراث ايران
وابسته به دانشگاه
آکسفورد در
انگلستان،
پژوهشگر
نامور ايراني
دکتر محمد
مقدم در رسالة
دکتراي خود زير
عنوان «ريشههاي
هند و اروپايي
جشنهاي سال
نو ايراني» که
در سال ۱۹۳۸ به
دانشگاه Princeton
آمريکا ارائه
نموده، نوروز
را به صورت Nowruz
نوشته است.
ضمنا رئيسجمهور
آمريکا نيز در
پيام تبريک
نوروزي خود به
ايرانيان
مقيم آمريکا
در تاريخ ۳۰ مارچ
۲۰۰۳ کلمه
نوروز را به
صورت Nowruz بکار برد
انتظار
آقای بهرام
گرامی
پژوهشگری که
در اين زمينه
بسيار زحمت
کشيده، از
کلية هموطنان
عزيز اين است
که نگارش صحيح
نوروز به انگايسی
را بهخاطر
بسپارند و به
ديگران نيز
بگويند تا،
براي
يکنواختي،
همگان در
نوشتههاي
خود نوروز و
سال نو ايراني
را به اين شکل
معرفي کنند.