در آغاز سخنان امروزم مي‌خواهم اين نکته را با شما ياران هميشگی اين برنامه در ميان بگذارم که نکاتي که هر هفته ظرف چند دقيقه در برنامة جام‌جم از من و ساير همکارنم مي‌شنويد ديدگاههايي کاملا شخصی است و نه تنها از طرف مديريت اين تلويزيون به هيچيک از ما ديکته نمی‌شود بلکه مجموعة برنامة يک ساعتة هفتگی جام‌جم يکي از زيباترين جلوه‌های تمرين دمکراسی نيز هست. هر چند منوچهر بيبيان مدير اين برنامه در انتخاب همکاران خود وسواس زياد نشان مي‌دهد، ولی هنگامی که با کسی برای اجرای برنامه به توافق رسيد ديگر کاری به کار گفتار او ندارد. همين جو آزادمنشی و دمکراتيک موجود در اين برنامة جام‌جم است که همکاری ده سالة مرا با آن به يک تجربة شيرين و ارزشمند مبدل کرده است. در نتيجه اگر گاهی از من سخنانی مي‌شنويد که به مذاقتان خوش نمی‌آيد، آنرا به حساب خود من بگذاريد و اگر دوست داريد، حتما مخالفت خود را با گفتارم با شخص خودم در ميان بگذاريد که آنرا بسيار ارج مي‌نهم و از شما دوستان بسيار می‌آموزم و هيچيک از پيامهاي بينندگانی که تلفن خود را مي‌گذارند را بدون پاسخ نمی‌گذارم. پس مرا از راهنمايي‌های خودتان بی بهره نگذاريد.

اما آنچه امروز می‌خواهم درباره‌اش با شما صحبت کنم - و چون هميشه مسئوليت تمامي اين نقطه نظر را شخصا به عهده می‌گيرم – درددلی با شما عزيزان است که تصميم گرفته‌ايد امسال پای صندوقهای رأی برويد و در کنار انتخاب رئيس جمهور آتية اين کشور، به تعدادی از لوايح و پيشنهادهای ايالتی نيز رأی بدهيد که آنان نيز در جای خود از اهميت ويژه‌ای برخوردارند.

به باور من به اين لوايح، که هر يک از آنها در جای خود به گوشه‌ای از زندگی ما در اين ايالت مربوط می‌شود، بايد با دقت نظر کامل رأی موافق و مخالف داد. آنچه که در اين انتخابات اهميـت دارد - صرف‌نظر از اينکه طرفدار دمکراتها هستيد يا خواستار جمهوريخواهان – اين که مراقب و مواظب باشيم تا نحوة رأی دادن ما نهايتا دست تندروان مذهبی را در اساس قانونگذاری اين مملکت باز نگذارد. بيشترين ما ايرانيان که چوب افراط‌گرايان مذهبی را در کشور خود خورده‌ايم و مي‌خوريم و شاهد فجايعی که آخرينشان اجرای حکم اعدام برای يک دخترک شانزده ساله و صدور حکم اعدام برای ژيلا ايزدی دخترک سيزده سالة مريوانی با استناد به احکام مذهبی هستيم و با گوشت و پوست خود برای مقابله با آن مبارزه می‌کنيم، نمی‌توانيم وقتی به امريکا رسيديم چشم خود را بر اين بنياد‌گرايي ببنديم تا مجريان قانون با رخصت مذهب حق تصميم‌گيری زنان برای نگه‌داشتن جنيني که در رحم دارند را از آنها بگيرند و يا اينکه دست دانشمندان علم ژنتيک و پژوهشگرانی که در صدد يافتن معالجة بيماريهاي صعب‌العلاج هستند را در بهره‌گيری از سلولهای بنيادی Stem Cells کوتاه کنند. يادمان باشد که بنيادگرايان و افراطيون مذهبی در همة دنيا در کار دخالت در قانونگزاری‌ هستند و تجربة تاريخ نشان داده است که اينان همواره با سلاح مذهب به جنگ علم و دانش رفته‌اند. افراط‌گرايي مذهبی به هر شکل و فرم و در هر کجای دنيا و به نام هر يک از مذاهب که باشد دستاوردی جز پسرفت و توقف برای انسانها ندارند. در اين راستا عقل راسخ حکم مي‌کند که در جريان انتخابات اخير و برای رأی دادن به لوايح مختلف بايد با بينش علمی پا به ميدان گذارد و نه با ارشاد مذهبی.

وبلاگ نويسی يکی از شيوه‌های ابداعی عصر اينترنت است که انسا‌ن‌های اهل انديشه و قلم را وسوسه مي‌کند تا دفتر خاطرات روزانة خود را در برابر همه بازکنند و درد دلشان را جهانی سازند. شايد بشود آنرا شبيه سفرنامه‌نويسی‌های قديم دانست که امروز با شکل و شمايل تکنولوژيک برای خود عالمی دارد. بسياری از نويسندگان و بچه‌های مطبوعاتی وبلاگ، تارنما، سامانه، جايگاه يا پايگاه (هرکدام را که دوست داريد فرق نمي‌کند) اينترنتی برای خود دست و پا کرده‌اند که در ميان آنها وبلاگهای جوانان ايرانی حکايت ديگری است. از لابلای نوشته‌های اين نسل جوان که به گفتة خودشان بچه‌های انقلاب هستند، در اين رژيم متولد شده‌اند يا رشد کرده‌اند و با تمام وجود و تک تک سللولهاي بدنشان در مقابل آن ايستاده‌اند و مبارزه مي‌کنند، با نسلی آشنا مي‌شويد که برای من و شمای دور از وطن ناآشناست ولی بسيار هوشمند، شيرين، مطالعه‌کرده و پرتوان است. ما که از دور دستی بر آتش داريم و در کنار سواحل امن نشسته‌ايم و کاری جز مُهر گذاشتن بر دهان خود يا يکديگر ازمان نمی‌آيد، بايد کمی از اين جوانها بياموزيم. ولی نه تنها نمی‌آمورزيم که در جهت حمايت و پاسداری از آنان نيز کار مهمی نمی‌کنيم. به عنوان مثال چند تن از شما ياران و بينندگان ما می‌دانيد که رژيم جمهوری  اسلامی طی هفته‌های اخير تا چه حد دامنة عناد و دشمنی خود با نويسندگان و روزنامه‌نگاران را گسترده‌تر کرده و - به بيان خود اين جوانان وبلاگ نويس - به آنها هم گير داده است. در پی دستگيری اميد معماريان نويسندة وبلاگ «کنج» که روز يکشنبة دهم اکتبر بازداشت شد و بازداشتش ادامة رشته ای از برخوردهای قضايی با تعدادی از وبلاگ نويسان بشمار می ‌رود، بسياری از سازمانهای مدافع حقوق ‌بشر جهانی دست به اعتراض زده‌اند و چند بيانيه‌ منتشر کرده‌اند. از جمله رئيس بخش خاورميانه و شمال آفريقای سازمان ديده بان حقوق بشر طی بيانه ای، بازداشت اميد معماريان، روزنامه نگار و وبلاگ نويس ايرانی را نشانه‌ای از آن دانسته که «حملة سازمان يافته حکومت ايران به نويسندگان و کوشندگان سياسی به همان قوت گذشته ادامه دارد و قوه قضاييه اين کشور مصمم به سرکوب و منزوی کردن آنان از جامعه است تا صدايشان به گوش مردم نرسد.»

رئيس بخش خاورميانه و شمال آفريقای سازمان ديده بان حقوق بشر در بيانية خود می گويد که «برخوردهايی که با وبلاگ نويسان در ايران صورت می گيرد آيندة خوبی برای آزادی بيان در ايران، بويژه در شبکة اينترنت رقم نمی زند. وی همچنين خودداری رئيس جمهور و رهبر ايران در جلوگيری از آنچه «اقدامات سرکوبگرانة» قوه قضاييه می خواند را «نپذيرفتنی» می‌خواند.

البته صد و سه تن از فعالان سياسی وفرهنگی ايران نيز در نامه ای سرگشاده نسبت به فضای سياسی حاکم، بستن مطبوعات و دستگيری دست اندرکاران رسانه‌های اينترنتی اعتراض کرده‌اند، ولی اشکال کار اين گروه که در ميانشان تعدادی از اصلاح طلبان و روزنامه نگاران نيز ديده می شود، چون نمايندگان مجلس ششم همچنان اين است که اينان شکايت را به باعث و بانی تمام اين سرکوبها يعنی آيت‌الله خامنه‌ای می‌برند و از تجربة نمايندگان مجلس ششم و بی کلاه ماندن سرشان هم عبرت نمی‌گيرند که همة اين بگير و ببندها قبل از هر کس ديگر خواست و دستور خود جناب رهبر است البته با همراهی جناب خاتمی. اگر غرض اين بود که برای ثبت در تاريخ واکنشی نشان داده باشند، حرف ديگری است. اين نامه‌ها که برای اهالی دربند و اسير کارساز نيست، خدا کند يا در آينده‌ گره‌ای از کار نويسندگانشان بگشايد و يا اجرشان را يک در دنيا و صد در آخرت بگيرند.

سومين مناظرة تلويزيونی نامزدهای احراز پست رياست جمهوری و معاونت رياست‌جمهوری امريکا را پشت سر گذاشتيم. عده‌ای بر اين باورند که جورج بوش برد و گروهی ديگر برای جان کری کف مرتب مي‌زنند. گروهی اميدوار تداوم حزب جمهوريخواه هستند و عده‌ای با آرزوی بازگشت دمکراتها دل را خوش کرده‌اند. ايرادی هم ندارد: همه حق دارند منافع و خواستة خود را بر حق بدانند و در راه دسترسی به آن تلاش کنند. بر آن هم حرجی نيست. جای حيرت و تعجب هم نبايد داشته باشد، ولی چکنم که گاه دارد. از  شور و هيجانی که موضوع انتخابات در ميان جامعة ايرانی بپا کرده است بايد خوشنود بود، بايد به خود نويد داد که ما ايرانيها هم داريم به ابتدايي‌ترين ويژگی جامعة مدنی و شيوة برقراری دمکراسی آشنا می‌شويم، ولی چکنم که من در ميان آن عده‌ای قرار گرفته‌ام که بجای مو پيچش مو و بجای ابرو اشارتهای آن بيشتر توجهم را جلب مي‌کند. الان خدمتتان عرض می‌کنم منظورم چيست: مثلا دارم مناظره را تماشا مي‌کنم،  بجای اينکه به سخنان اين دو ابر مرد هزارة سوم که خود را در جايگاه بلامنازع رياست کل جهان می‌بينند گوش کنم، در اين فکرم که چقدر وقتت، چقدر پول و چقدر انرژی صرف شده است تا اين دو تن مثل دو هنرپيشة ماهر به ما دروغ بفروشند. لبخندشان را دوست نمي‌دارم چون مي‌دانم اين لبخند از دل برنيامده است، مربی ارتباطات عمومی يا پی آر يادشان داده است چگونه سر ر ا نگه داردند و به درون دوربين تلويزيون بنگرند و تا چه حد دهانشان را باز کنند که نه کم باشد و نه زياد. عصبانی هم می‌شوند و سخنانی در مقام واکنش بر زبان می‌آورند، ولی آنرا هم نمی‌شنوم چون می‌بينم چقدر مصلحت انديشانه است. در عوض دست را که بالا می‌برند سر نخ فرضی را که در دست لعبتک‌بازان اصلی است می‌بينم که از گوشه‌ای در ستاد فرماندهی انتخاباتی يا دفتر مرکزی حزبشان دارند می‌کشندش. چه بازی ماهرانه‌ای است اين بازی سياست! براستی که اين‌ها در خور گرفتن جايزة اسکار هستند نه هنرپيشگان حرفه‌ای. نه اينکه فکر کنيد در اينجا چنين است! خير در همه جای دنيا همين است: به هر کجا که روی آسمان همين رنگ است.

اميدوارم نگوييد من انسان بدبينی هستم. خيلی سعی مي‌کنم نباشم ولی مگر می‌شود؟ هر روز و هر ساعت گمان مي‌برم درگير يک شعبده‌بازی يا نمايشهای تردستی هستيم که آنچنان گيجمان کرده است که ديگر نمي‌توانيم آرام آنچه در اطرافمان می‌گذرد را تجريه و تحليل کنيم. پديدة رای دادن از روی ترس، انتخاب رئيس‌جهمور يک کشور – حال اين کشور عراق باشد يا افغانستان يا امريکا يآ جمهوری اسلامی- نبايد هرگز اتفاق می‌افتاد و امروز در جريان است.

بزرگ خدايگان حاکم بر سرنوشت مردم جهان شده است ترس و اين جاست که کار بيخ پيدا می‌کند و به دل من نمی‌چسبد

طي چند هفتة گذشته مواردی پيش آمد که بيش از هميشه ياد و نام چند تن از عزيزانی که سالهاست در خدمت فرهنگ و ادب و هنر ايران هستند در برنامة کارم قرار گيرد.  هر کدام از اين مردان زحمتکش و خدمتگزار پس از متجاوز از ربع قرن کوشش و فعاليت در جهت حفظ ميراث فرهنگی ايرانی به مرحله‌ای از زندگی خود رسيده‌اند که گذشت سالها جای پای خود را روی جسم و جانشان گذاشته و همة آنان را نگران آيندة دستاوردشان کرده است.

از مرد بزرگ حافظ ادبيات و فرهنگ، بنيان‌گذار طرح عظيم دانشنامة ايران پروفسور احسان يارِشاطر آغاز کنم که در آغاز دهة هشتاد عمر خويش و در پي چاپ و انتشار يازدهمين مجلد از مجموعة بيست و اندی انسيکلوپدي يا دانشنامه ساعتی قرار و آرام ندارد تا خيالش آسوده شود که بودجة انتشار اين مجموعه که هنوز بيش از يک دهه به پايانش مانده است فراهم شود.

از حس شهباز بگويم که با انتشار بدون وقفة شصت و شش جلد فصل‌نامة وزين ره‌آورد در اين شهر – با تمام مشکلاتش – کاری کرده است کارستان و او نيز در آغاز دهة هشتاد عمرش نگران و پريشان از امکان شکست مالی و توقف چاپ ره‌آورد به گوشة عزلت پناه برده است.

از آنتونی شي بگويم که يک امريکايي عاشق ايران و فرهنگ و هنر اين کشور است که با سختی و مشکلات فراوان "گروه رقص بين‌المللی آواز" را در سال ۱۹۷۷ بوجود آورد گروهی که قديمی‌ترين نهاد هنری و فرهنگی ايرانی در ايالات متحده بشمار مي‌رود و همواره چهرة مثبتی از ايرانيان در سراسر جهان ارائه کرده است.  آنتونی شی که همواره با کمک‌های ايالتی به بسط و گسترش هنر ارزندة رقص ايرانی در جهان مي‌پرداخت، امروز و برای نخستين بار، در اثر قطع بودجة کمکهای ايالتی به نهادهای هنری توسط جناب فرماندار شوئسنگر به سختی دچار کمبود مالی شده و او نيز نگران بسته شدن سازمان خويش است.

از هادی خرسندی دوست و همکار روزنامه‌نويس خود بگويم که در لندن با سيلی صورت اصغر‌آقا را سرخ نگه مي‌دارد و از لابلای نوشته‌های سراسر طنز و خواندنی آخرين شماره‌اش که به مناسبت بيست و پنجمين سالگرد انتشار اصغر‌آقا درآمده است می‌توان اثر اين دلواپسی را ديد.

قضيه به اين چند تن از مردان با ارزش جامعة خاتمه پيدا نمی‌کند.  اگر از اين چند تن نام بردم به اين علت است که طی دو سه هفتة گذشته به اتفاق گروهی ديگر از فرهنگ‌ياران قصد ياری رساندن به اين سازمانها را کرده‌ايم ولی از قصد تا عمل راه طولانی در پيش است.  اين هم امکان‌پذير نيست مگر با همت دسته‌جمعی همة ما مردم.

طی هفته‌های آينده خبر برگزاری چندين نشست ياری رسانی به اين طرحها را به آگاهيتان خواهم رساند که نخستينش روز دوازده اکتبر برای ياری رساندن به "گروه رقص بين‌المللی آواز" است و در پی آن بايد برنامه‌های ديگري نيز برای حفظ دستاوردهای اين انسانهای خدمتگزار و کم توقع برپا شود. گوش دلتان را به من بسپاريد و بگذاريد قبل از آنکه دير شود کاری بکنيم. در اين زمينه باز هم با شما صحبت خواهم کرد.